ปรางค์พะโค ตั้งอยู่ในตำบลกระโทก อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา เป็นศาสนสถานเขมรโบราณขนาดเล็ก สร้างขึ้นในศาสนาฮินดูช่วงพุทธศตวรรษที่ 16 (ศิลปะแบบบาปวน) ก่อด้วยอิฐและหินทราย ประกอบด้วยปราสาท 2 หลัง มีจุดเด่นคือการพบทับหลังรูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ และล้อมรอบด้วยคูน้ำรูปตัว U
ประวัติและข้อมูลสำคัญของปรางค์พะโค
- ที่ตั้ง: บ้านพะโค ตำบลกระโทก อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา ห่างจากตัวเมืองนครราชสีมาประมาณ 32 กิโลเมตร
- อายุสมัย: สร้างขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16 ตรงกับศิลปะเข_มรแบบบาปวน โดยได้รับอิทธิพลความเชื่อฮินดู
- โครงสร้าง: เดิมประกอบด้วยศาสนสถานทรงปราสาท 3 หลัง ตั้งอยู่บนผังรูปตัว “ที” (T) แต่ปัจจุบันเหลือเพียง 2 หลัง ก่อสร้างด้วยอิฐ หินทราย และศิลาแลง มีคูน้ำรูปตัว U ล้อมรอบ
- ศิลปกรรม: เหนือประตูทางเข้าพบทับหลังสลักภาพสิงห์จับท่อนพวงมาลัย, ส่วนยอดปราสาทและหน้าบันแสดงอิทธิพลศิลปะแบบบาปวน
- ที่มาของชื่อ: “พะโค” สันนิษฐานว่าเพี้ยนมาจากคำเขมรว่า “เปรียะโค” (พระโค/วัว) หรือชื่อเมืองเก่าแก่ “ปะโค” ในนิทานพื้นบ้านภาคอีสาน
- การค้นพบและบูรณะ: กรมศิลปากรได้ขุดแต่งและบูรณะระหว่างปี พ.ศ. 2533-2534 พบหลักฐานโบราณคดีสำคัญและปัจจุบันได้ปรับปรุงเป็นแหล่งเรียนรู้
ปรางค์พะโคถือเป็นหนึ่งในโบราณสถานขอมที่สำคัญในเขตจังหวัดนครราชสีมา ที่ยังคงหลงเหลือฐานและเรือนธาตุให้เห็นถึงอารยธรรมโบรา
